Gospodarka odpadami · Zakopane 2026
Recykling szkła w Polsce 2026: Tomasz Chruszczow pokazał w Zakopanem, jak dogonić Europę
Zakopane, 18 września 2026 r.
65,7% zamiast wymaganych 75%. Ponad 440 tysięcy ton szkła rocznie, które zamiast do huty jedzie na składowisko. I nawet 3 miliardy złotych, które w najbliższych pięciu latach mogą przecieknąć przez palce polskim gminom. To trzy liczby, które Tomasz Chruszczow, prezes Fundacji CITY OK, położył w piątek na stole przed dyrektorami największych polskich zakładów oczyszczania miast. Wystąpienie na 68. Zjeździe KFDZOM w Nosalowym Dworze było jednym z tych momentów, po których na sali zapada cisza — bo trudno się kłócić z arkuszem kalkulacyjnym.
Poniżej relacja z prezentacji krok po kroku, ze wszystkimi liczbami, rekomendacjami i standardami, które padły z mównicy.
W skrócie — najważniejsze fakty z wystąpienia
- Poziom recyklingu szkła w Polsce w 2025 r. utknął na 65,7% (dane BDO), podczas gdy rozporządzenie PPWR wymaga 70% już w 2026 r. i 75% w 2030 r. Średnia unijna to ok. 75%, a europejscy liderzy sięgają 88%.
- Co roku ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego nie jest zbierana selektywnie — to blisko jedna trzecia wszystkiego, co producenci wprowadzają na polski rynek.
- W latach 2026–2030 straty gmin i firm komunalnych mogą sięgnąć 2,5–3 mld zł — jako koszty składowania i utracone przychody ze sprzedaży stłuczki.
- Fundacja CITY OK zaprezentowała „Nowy Biznes Plan dla Szkła 2026–2030” — raport przygotowany na zlecenie REKOPOL, z konkretnymi rekomendacjami w trzech obszarach: standardy, edukacja, ROP.
- Kluczowa rekomendacja operacyjna: zbiórka w podziale na szkło bezbarwne i kolorowe, w pojemnikach typu dzwon, opróżnianych HDS, bez zgniotu.
„Mamy problem ze zbiórką szkła”. Diagnoza w jednej liczbie
Prezentację otworzył slajd, który od razu ustawił ton całej rozmowy: „Mamy problem ze zbiórką szkła”. I liczba, wokół której obracała się cała reszta wystąpienia — 65,7%. Tyle, według danych BDO, wyniósł w 2025 r. poziom recyklingu szkła w Polsce. Nie 70, nie 75 — 65,7.
Tymczasem unijne rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) nakłada na państwa członkowskie twardy harmonogram:
| Rok / wskaźnik | Poziom recyklingu szkła |
| 2025 (Polska, BDO) | 65,7% |
| 2026 (cel PPWR) | 70% |
| 2030 (cel PPWR) | 75% |
| Średnia UE | ok. 75% |
| Liderzy UE | 88% |
„Utknęliśmy” — mówił Chruszczow. I dodawał, że różnica między Polską a liderami to nie kwestia klimatu, mentalności czy zamożności, tylko organizacji zbiórki.
Co roku wyrzucamy myśliwiec F-35. Skala strat w liczbach
Kolejne slajdy pokazały, ile ta luka realnie kosztuje. Ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego rocznie trafia w Polsce na składowiska zamiast do recyklingu. Autorzy raportu przełożyli to na cztery wymiary:
- ~1/3 całej masy opakowań szklanych wprowadzanych na polski rynek (dane BDO),
- ~20% surowców pierwotnych, których huty musiałyby użyć zamiast stłuczki,
- ponad 200 mln zł utraconej wartości uzdatnionej stłuczki,
- ok. 300 mln zł kosztu składowania tej masy szkła.
W sumie — blisko 0,5 mld zł strat rocznie. Chruszczow zilustrował to obrazowo: „Co roku wyrzucamy nowy myśliwiec F-35 z uzbrojeniem i wyszkolonym pilotem”. Dane niezależnie potwierdza Eurostat — według Packaging Glass Recycling Study w 2023 r. do recyklingu w Polsce nie trafiło 431 653 ton opakowań szklanych.
W horyzoncie regulacji PPWR liczby robią się jeszcze bardziej niepokojące. Między 2026 a 2030 rokiem gminy i firmy komunalne mogą stracić od 2,5 do 3 mld zł. Za tę kwotę można by wybudować:
- 30 szkół średniej wielkości z zapleczem sportowym,
- 100 krytych pływalni,
- tysiące pojazdów komunalnych — śmieciarki, pojazdy z HDS, zamiatarki, ciągniki.
Ciekawostka, która najmocniej zapadła w pamięć: około 10% tej sumy wystarczyłoby, żeby wyposażyć wszystkie polskie gminy w bezpieczne pojemniki typu „dzwon” do zbiórki szkła.
Dlaczego tak tracimy? Trzy techniczne powody
Prelegent nie zostawił widowni w niepewności co do przyczyn. Wskazał trzy konkretne, techniczne bariery, przez które szkło systematycznie ląduje na składowisku:
1. Brak uzgodnionego standardu zbiórki. Śmieciarki ze zgniotem kruszą szkło i mieszają kolory. Skruszona stłuczka staje się bezużyteczna dla huty — nie da się jej posortować optycznie ani wtórnie topić.
2. Za mało pojemników do zbiórki szkła (dzwonów). Gęstość pojemników specjalistycznych jest zbyt niska. W efekcie szkło trafia do odpadów zmieszanych, stamtąd do frakcji podsitowej, z której już się go nie odzyska.
3. Brak dedykowanej infrastruktury. Brakuje pojazdów z HDS bez funkcji kompaktującej, punktów przeładunku i logistyki, która dowiezie stłuczkę bezpośrednio do recyklera. „Strumień znika po drodze”.
Za każdą z tych barier — jak podkreślał prezes CITY OK — samorządy płacą podwójnie: kosztem składowania i utraconym przychodem ze sprzedaży surowca.
Skąd te liczby? Metodyka raportu
Chruszczow poświęcił osobny slajd źródłom danych — bo raport ma ambicję być podstawą rozmowy branży z rządem, a nie kolejną prezentacją do szuflady. Kluczowe punkty odniesienia to:
- Masa (BDO): 1,23 mln t szkła opakowaniowego wprowadzono na polski rynek w 2025 r.; strata >430 tys. t = ok. 1/3 tej masy.
- Łańcuch cen: stłuczka zebrana z gminy — ~55 zł/t (minus 20% potrąceń); bezbarwna po recyklingu — nawet ~700 zł/t (I połowa 2026 r.).
- Składowanie: średnio ok. 750 zł/t (cennik ZUO Oświęcim, 01.01.2026: szkło czyste 400, zabrudzone 550, zmieszane 750 zł/t).
- DPR dla szkła: 230–280 zł/t — wpływy z DPR powinny stabilizować koszty gospodarki odpadami dla mieszkańców.
Źródła danych: BDO, GUS, Eurostat, badania ankietowe w gminach zamieszkałych łącznie przez ponad 18 mln osób, dane REKOPOL, dane od trzech podmiotów rynku uzdatniania (współpraca Sibelco Green Solution Poland) oraz badania własne Fundacji.
Recykling to warunek dekarbonizacji hut szkła
Duża część wystąpienia dotyczyła klimatu — i to nie w tonie manifestów, tylko konkretnych liczb, którymi żyją hutnicy. Każde 10% stłuczki we wsadzie oznacza:
- 2,5–3% mniej energii potrzebnej do topienia,
- ponad 200 kg mniej CO₂ na tonę (emisje procesowe),
- 1,2 t mniej surowców naturalnych na tonę stłuczki,
- około 150 zł/t szkła oszczędności w EU ETS (przy ~80 EUR/t CO₂).
Przy 80% udziale stłuczki we wsadzie oszczędności wynoszą 142,22 zł/t na energii + 76,4 zł/t na ETS. W skali sektora — setki milionów złotych rocznie. Bez stłuczki cele klimatyczne i GOZ będą kilkukrotnie droższe. Innymi słowy: kto dziś oszczędza na zbiórce szkła, jutro zapłaci wielokrotnie więcej za dekarbonizację.
Kto traci na wadliwej zbiórce szkła? Praktycznie wszyscy
Fundacja CITY OK pokazała, że na słabej zbiórce szkła przegrywają wszyscy uczestnicy łańcucha:
- Gminy (i mieszkańcy): koszt składowania zamiast przychodu ze sprzedaży stłuczki, kary za nieosiągnięcie poziomów recyklingu, straty polityczne.
- Firmy komunalne: otwarte pojemniki to zagrożenie dla ludzi i zwierząt, szkło kruszone w śmieciarce traci wartość i przyspiesza zużycie pojazdu.
- Recyklerzy: za mało surowca, wyższe koszty utrzymania linii, utrata części rynku.
- Huty szkła: wyższe zużycie energii, wyższe emisje i koszty ETS, brak możliwości dekarbonizacji, spadek konkurencyjności szkła jako materiału opakowaniowego.
- Producenci (PPWR): niewypełnione obowiązki recyklingu, koszty opłaty produktowej, ryzyka regulacyjne i wizerunkowe.
- Polska: wizerunek państwa „gorszego” od innych krajów UE, które bez trudu osiągają cele recyklingu opakowań szklanych.
To rzadka sytuacja, w której nie ma wygranych — i dlatego, jak przekonywał Chruszczow, nie ma też powodu, by ktokolwiek blokował zmianę.
Nowy biznesplan dla szkła. Trzy filary rekomendacji
Sercem wystąpienia były rekomendacje raportu, ułożone w trzy filary. To de facto plan pracy dla całej branży na najbliższe pięć lat.
1. Standardy zbiórki
- Jednolite przepisy o selektywnej zbiórce.
- Standard pojemników typu dzwon, opróżnianych HDS.
- Zbiórka w podziale na szkło bezbarwne i kolorowe.
- Docelowo jedno gniazdo pojemników na 500–600 mieszkańców.
- Bezpieczna zbiórka: HDS, godziny 7–19, szkło luzem.
- System kontroli zanieczyszczeń.
2. Edukacja
- Strategia zmiany postaw i nowoczesne narzędzia przekazu.
- Szkolenia pracowników samorządów i firm komunalnych.
- Programy edukacyjne dla cudzoziemców mieszkających w Polsce — nie tylko o szkle.
- Programy szkolne dla dzieci i młodzieży.
3. Uczciwy ROP
- System musi zapewnić finansowanie pełnych kosztów zbiórki selektywnej i dalszego postępowania z odpadami.
- Konieczne jest rzetelne zbadanie kosztów ponoszonych przez gminy dla poszczególnych frakcji.
- Standard efektywnego kosztowo i surowcowo postępowania trzeba wypracować wspólnie.
- Pilotaże mają pomóc w analizie realnych kosztów.
Dwa kolory szkła — złoty standard, którego wciąż nie mamy
Osobny slajd Chruszczow poświęcił kluczowej rekomendacji operacyjnej: rozdzielaniu szkła na bezbarwne i kolorowe już na etapie zbiórki. Dlaczego to takie ważne?
- Wyższa cena od recyklerów. Stłuczka bezbarwna to permanentny deficyt na rynku europejskim — premia cenowa utrzymuje się od lat.
- Niższy koszt uzdatniania. Rozdzielona stłuczka nie wymaga drogiego sortowania optycznego. Oszczędność wraca do firmy komunalnej.
- Mniej odpadów na składowiskach. Wyższy odzysk każdego strumienia = mniejsze opłaty za składowanie ponoszone przez gminę.
„To korzyść dla wszystkich — producentów, gmin, hut, recyklerów” — podsumował prelegent.
Close the Glass Loop i standardy CTGL. Europejski kontekst
Fundacja CITY OK mocno osadza polską dyskusję w europejskim kontekście. Close the Glass Loop to platforma zrzeszająca 15 europejskich stowarzyszeń z całego łańcucha wartości i 13 platform krajowych. Wspólny cel: 90% poziomu zbiórki opakowań szklanych do recyklingu w UE do 2030 roku.
CITY OK proponuje przyjąć w Polsce pięć standardów CTGL (za dokumentem „Principles for good bottle bank collection of glass packaging”, kwiecień 2026):
| # | Standard CTGL | Parametr | Dlaczego to ma znaczenie |
| 1 | Zakaz kompaktowania (CTGL 14) | Wykluczenie pojazdów z funkcją zagęszczania | Mikrourazy → mikroodłamki <3,15 mm, bezużyteczne dla hut |
| 2 | Załadunek do 75% (CTGL 16) | Max 75% pojemności znamionowej | Wyższy załadunek = zgniatanie warstw pod ciężarem własnym |
| 3 | Czystość skrzyni (CTGL 16) | Skrzynia czysta, sucha, wolna od innych frakcji | Wilgoć → agregacja z zanieczyszczeniami (limit wilgoci <2%) |
| 4 | Minimalizacja przeładunków (CTGL 17, 19) | Każda operacja transportowa zwiększa ryzyko | Każdy przeładunek to 4–7% strat frakcji recyklingowej (FEVE 2024) |
| 5 | Magazynowanie w dedykowanym boksie (CTGL 18) | Rozładunek w czystych boksach przy recyklerze | Współdzielenie powierzchni zanieczyszcza stłuczkę |
Warto dodać, że w kwestii szkła wzorem stają się dziś Węgry i Rumunia — kraje, które w kilka lat wyprzedziły Polskę.
Co Fundacja CITY OK zrobi w najbliższych miesiącach
Chruszczow zakończył wystąpienie konkretną listą zobowiązań:
- Ogólnopolska inwentaryzacja systemów zbiórki szkła. Fundacja przebadała już systemy w gminach zamieszkałych przez ok. 18 mln osób i chce dotrzeć do wszystkich 2 479 gmin w Polsce — z myślą o jednolitej, aktualizowanej bazie danych z interaktywnymi tabelami, wskaźnikami i infografikami.
- Okrągły Stół. Fundacja zaprosi wszystkich interesariuszy — gminy, firmy odpadowe, recyklerów, huty i producentów — do uzgodnienia standardów zbiórki i postępowania ze zebranym szkłem.
- Szkolenia i wyjazdy studialne zgodne ze standardami Close the Glass Loop.
- Współpraca z lokalnymi mediami w edukacji mieszkańców.
- Pilotaże — co najmniej roczne — uzgodnione z zainteresowanymi samorządami i firmami. Ich celem jest realne porównanie efektów wdrożenia standardu zbiórki w podziale na dwa kolory oraz rzetelne poznanie struktury kosztów w gminach, firmach komunalnych i u recyklerów.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Ile wynosi obecny poziom recyklingu szkła w Polsce?
Według danych BDO w 2025 r. — 65,7%. To wynik znacząco poniżej średniej unijnej (ok. 75%) i wymogów PPWR na 2030 rok.
Jakie są cele PPWR dla szkła w 2026 i 2030 roku?
Rozporządzenie PPWR wymaga 70% poziomu recyklingu opakowań szklanych w 2026 r. i 75% w 2030 r. Europejscy liderzy osiągają dziś 88%.
Ile szkła Polska traci rocznie?
Ponad 440 tys. ton szkła opakowaniowego rocznie trafia w Polsce na składowiska zamiast do recyklingu — to blisko jedna trzecia całej masy wprowadzanej na rynek.
Ile kosztuje słaba zbiórka szkła?
Według raportu Fundacji CITY OK, w latach 2026–2030 gminy i firmy komunalne mogą stracić od 2,5 do 3 mld zł — jako koszty składowania i utracone przychody ze sprzedaży stłuczki.
Czym jest „Nowy Biznes Plan dla Szkła 2026–2030”?
To raport przygotowany przez Fundację CITY OK na zlecenie REKOPOL Organizacja Odzysku Opakowań S.A., zawierający diagnozę systemu zbiórki szkła w Polsce i konkretne rekomendacje w obszarach standardów zbiórki, edukacji i finansowania (ROP).
Dlaczego warto zbierać szkło z podziałem na kolory?
Bo stłuczka bezbarwna to permanentny deficyt na rynku europejskim — recyklerzy płacą za nią więcej. Poza tym rozdzielenie kolorów na etapie zbiórki eliminuje koszt drogiego sortowania optycznego, a oszczędność wraca do firmy komunalnej.
Kim jest Tomasz Chruszczow?
Prezes Zarządu Fundacji CITY OK, wieloletni ekspert międzynarodowych gremiów ds. polityki środowiskowej i klimatycznej, współautor raportu „Nowy Biznes Plan dla Szkła 2026–2030”.
O raporcie „Nowy Biznes Plan dla Szkła 2026–2030”
Zleceniodawca: REKOPOL Organizacja Odzysku Opakowań S.A.
Autorzy:
- Wojciech Piontek (red.) — Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
- Tomasz Chruszczow — Fundacja CITY OK
- Tomasz Smoliński — Fundacja CITY OK
- Włodzimierz Rząsa — Fundacja CITY OK
- Jakub Kawałek — Fundacja CITY OK
Recenzent: prof. dr hab. Joanna Kulczycka — Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi PAN.
O wydarzeniu
68. Zjazd Krajowego Forum Dyrektorów Zakładów Oczyszczania Miast
- Termin: 16–18 września 2026 r.
- Miejsce: Hotel Nosalowy Dwór, Zakopane
- Gospodarze: „TESKO” Tatrzańska Komunalna Grupa Kapitałowa oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej w Katowicach
Program zjazdu i szczegółowe informacje: forum-dyrektorow.pl/program-zjazdu
Kontakt
Tomasz Chruszczow — Prezes Zarządu Fundacji CITY OK
E-mail: t.chruszczow@cityok.com.pl
Telefon: +48 501 262 458
WWW: www.cityok.com.pl
Chcesz włączyć swoją gminę lub firmę komunalną do pilotażu wdrożenia standardu zbiórki szkła w podziale na dwa kolory? Napisz do nas — Fundacja CITY OK zaprasza do współpracy przy budowaniu nowego biznesplanu dla polskiego szkła.